മനുഷ്യന്റെ മരണത്തോടെ അവന്റെ സ്വത്തുക്കൾ അവകാശികൾക്ക് എങ്ങനെ നീതിപൂർവം കൈമാറണം എന്നത് അത്യന്തം പ്രാധാന്യമുള്ള വിഷയമാണ്. അനന്തരാവകാശവും ഓഹരികളും എന്ന ആശയം, കുടുംബത്തിലെ ഓരോ അംഗത്തിന്റെയും അവകാശം സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി ഇസ്ലാം നിർദ്ദേശിച്ച സമഗ്ര നിയമവ്യവസ്ഥയാണ്. കൃത്യമായ ഓഹരി നിർണ്ണയം, മുൻഗണനാക്രമം, അവകാശികളുടെ തരംതിരിവ് എന്നിവ മനസ്സിലാക്കുന്നത് തെറ്റായ വിഭജനവും കുടുംബവിരോധങ്ങളും ഒഴിവാക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു.
പിതാവൊത്ത സഹോദരന് ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരന് എന്ന നിലയില് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
മരിച്ചയാള്ക്ക് താഴെ പറയുന്നവരില് ആരും ഇല്ലെങ്കില് മാത്രം പിതാവൊത്ത സഹോദരന് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
| മുഴുവന് | മരിച്ചയാള്ക്ക് പിതാവൊത്ത സഹോദരനല്ലാതെ മറ്റു അനന്തരവകാശികള് ആരുമില്ലെങ്കില് |
| ബാക്കി | മരിച്ചയാള്ക്ക് നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുണ്ടെങ്കില് അവരുടെ ഓഹരികള് കഴിച്ചു ബാക്കി |
| തുല്യമായി | മരിച്ചയാള്ക്ക് ഒന്നിലധികം പിതാവൊത്ത സഹോദരന്മാരുണ്ടെങ്കില് അവര്ക്കിടയില് തുല്യമായി വീതിക്കപ്പെടും |
| 2:1 | മരിച്ചയാള്ക്ക് പിതാവൊത്ത സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം പിതാവൊത്ത സഹോദരിമാരുമുണ്ടെങ്കില് സഹോദരനു സഹോദരിയുടെ രണ്ട് ഓഹരി എന്ന തോതില് ലഭിക്കുന്നു |
പിതാവൊത്ത സഹോദരിക്ക് നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരി എന്ന നിലയിലോ അല്ലെങ്കില് ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരി എന്ന നിലയിലോ അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
മരിച്ചയാള്ക്ക് താഴെ പറയുന്നവരില് ആരും ഇല്ലെങ്കില് മാത്രം പിതാവൊത്ത സഹോദരിക്ക് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
1. പുത്രന്
2. പൗത്രന്, പൗത്രന്റെ പുത്രന്
3. പിതാവ്
• പിതാമഹന് (പിതാവിന്റെ പിതാവ്) (ഹനഫി മദ്ഹബ് അനുസരിച്ച്)
4. നേര് സഹോദരന്
5. നേര് സഹോദരി + പുത്രി / പുത്രന്റെ പുത്രി
6. ഒന്നിലധികം നേര് സഹോദരിമാര്
• ഒരു നേര് സഹോദരി മാത്രമാണുള്ളതെങ്കില് പിതാവൊത്ത സഹോദരിക്ക് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നതാണ്.
• പുത്രിയോ പുത്രന്റെ പുത്രിയോ ഉണ്ടെങ്കില് നേര് സഹോദരി, ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരിയാകുമെന്നതിനാല് പിതാവൊത്ത സഹോദരീ സഹോദരന്മാര്ക്ക് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നതല്ല.
• ഒന്നിലധികം നേര് സഹോദരിമാരുണ്ടെങ്കില് പിതാവൊത്ത സഹോദരിക്ക് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുകയില്ല. എന്നാല് പിതാവൊത്ത സഹോദരിയോടൊപ്പം പിതാവൊത്ത സഹോദരന്മാരുമുണ്ടെങ്കില് പിതാവൊത്ത സഹോദരിക്ക് അനന്തരാവകാശം (നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുണ്ടെങ്കില് അവരുടെ ഓഹരികള് കഴിച്ചു ബാക്കി) ലഭിക്കുകയും ചെയ്യും.
• എന്നാല് മരിച്ചയാള്ക്ക് ഭര്ത്താവ്, മാതാവ്, ഒരു നേര് സഹോദരി എന്നിവരുണ്ടെങ്കില്, പിതാവൊത്ത സഹോദരിയോടൊപ്പം പിതാവൊത്ത സഹോദരനുമുണ്ടെങ്കിലും രണ്ട് പേര്ക്കും സ്വത്ത് ലഭിക്കുകയില്ല ( രണ്ടു പേരും ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരാണ്. നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുടേത് കഴിച്ച് സ്വത്ത് ബാക്കി ബാക്കിയുണ്ടാവില്ല എന്നതിനാല് ) എന്നാല് പിതാവൊത്ത സഹോദന്മാരില്ലെങ്കില് പിതാവൊത്ത സഹോദരിക്ക് നിക്ഷിത ഓഹരിക്കാരി എന്ന നിലയില് മറ്റു നിക്ഷിത ഓഹരിക്കാരുടെ കൂടെ ഓരോരുത്തരുടെയും അനുപാതമനുസരിച്ച് അവകാശം ലഭിക്കുന്നതാണ്.
| (1/2 + ബാക്കി) | മരിച്ചയാള്ക്ക് മറ്റ് അനന്തരാവകാശികള് ആരുമില്ലെങ്കില് (1/2 + ബാക്കി = മുഴുവന്) |
| (2/3 + ബാക്കി) | മരിച്ചയാള്ക്ക് ഒന്നിലധികം പിതാവൊത്ത സഹോദരിമാരല്ലാതെ മറ്റ് അനന്തരാവകാശികള് ആരുമില്ലെങ്കില് (2/3 + ബാക്കി = മുഴുവന്) |
| 1/2 | മരിച്ചയാള്ക്ക് പുത്രിയോ പുത്രന്റെ പുത്രിയോ നേര് സഹോദരിയോ പിതാവൊത്ത സഹോദരന്മാരോ ഇല്ല എങ്കില് |
| 2/3 | മരിച്ചയാള്ക്ക് പുത്രിയോ പുത്രന്റെ പുത്രിയോ നേര് സഹോദരിയോ പിതാവൊത്ത സഹോദരന്മാരില്ല. എന്നാല് ഒന്നിലധികം പിതാവൊത്ത സഹോദരിമാരുണ്ടെങ്കില് |
| 1/6 | നേര് സഹോദരിയുണ്ടെങ്കില് പിതാവൊത്ത സഹോദരിക്ക് ആകെ സ്വത്തിന്റെ 1/6 ഭാഗം ലഭിക്കുന്നതാണ്. ഒന്നിലധികം പിതാവൊത്ത സഹോദരിമാര് ഉണ്ടെങ്കില് 1/6 അവര്ക്കിടയില് തുല്യമായി വീതിക്കപ്പെടും |
| 2:1 | പിതാവൊത്ത സഹോദരിയോടൊപ്പം പിതാവൊത്ത സഹോദരന് മാരുമുണ്ടെങ്കില് സഹോദരനു സഹോദരിയുടെ രണ്ട് ഓഹരി എന്ന തോതില് ലഭിക്കുന്നു ( മറ്റു അവകാശികളില്ലെങ്കില് ആകെ സ്വത്തും നിക്ഷിത ഓഹരിക്കാരുണ്ടെങ്കില് അവരുടെ ഓഹരികള് കഴിച്ച് ബാക്കിയും) വീതിക്കപ്പെടും. |
| ബാക്കി | പുത്രിമാരോ പുത്രന്റെ പുത്രിമാരോ ഉണ്ടെങ്കില് പിതാവൊത്ത സഹോദരിക്ക് നിശ്ചിത ഓഹരിയില് നിന്ന് മാറി ശിഷ്ട ഓഹരിക്കരിയായി മാറുന്നതാണ്. |
മാതാവൊത്ത സഹോദരീ സഹോദരന്മാര് നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാര് എന്ന നിലയില് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
മരിച്ചയാള്ക്ക് താഴെ പറയുന്നവരില് ആരും ഇല്ലെങ്കില് മാത്രം മാതാവൊത്ത സഹോദരീ സഹോദരന്മാര്ക്ക് അനന്തരാവകാശം (ആണ് പെണ് വ്യത്യാസമില്ലാതെ) ലഭിക്കുന്നു.
1. സന്താനങ്ങള് (പുത്രന്മാരും പുത്രിമാരും)
2. പുത്രന്റെ സന്താനങ്ങള് (പുത്രന് വഴിക്കുള്ള പൗത്രന്മാരും പൗത്രിമാരും), പൗത്രന്റെ സന്താനങ്ങള്
3. പിതാവ്
4. പിതാമഹന് ( പിതാവിന്റെ പിതാവ് ), പിതാമഹന്റെ പിതാവ്
• മാതാവൊത്ത സഹോദരീ സഹോദരന്മാര്ക്ക് നേര് സഹോദരീ സഹോദരന്മാരോ പിതാവൊത്ത സഹോദരീ സഹോദരന്മാരോ ഉണ്ടെങ്കിലും അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നതാണ്.
| (1/3 + ബാക്കി) (1/6 + ബാക്കി) | മരിച്ചയാള്ക്ക് മാതാവൊത്ത സഹോദരീ സഹോദരന്മാരല്ലാതെ മറ്റു അനന്തരാവകാശികള് ആരുമില്ലെങ്കില് (ഒരാളാണെങ്കില് മുഴുവനും ഒന്നിലധികം പേരുണ്ടെങ്കില് ആണ് പെണ് വ്യത്യാസമില്ലാതെ തുല്യമായി വീതിക്കപ്പെടുന്നതാണ്) |
| 1/6 | മാതാവൊത്ത ഒരു സഹോദരിയോ അല്ലെങ്കില് ഒരു സഹോദരനോ മത്രമാണുള്ളതെങ്കില് ആകെ സ്വത്തിന്റെ 1/6 ലഭിക്കുന്നു. |
| 1/3 | ഒന്നിലധികം മാതാവൊത്ത സഹോദരീ സഹോദരന്മാരുണ്ടെങ്കില് ആകെ സ്വത്തിന്റെ 1/3 അവര്ക്കിടയില് (ആണ് പെണ് വ്യത്യാസമില്ലാതെ) തുല്യമായി വീതിക്കപ്പെടുന്നതാണ്. |
| നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരായ ഇവരോടൊപ്പം ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരായ നേര് സഹോരന്മാരുമുണ്ടെങ്കില് ഇവരുടെ ഓഹരി കഴിച്ച് ബാക്കിയുണ്ടെങ്കിലേ നേര് സഹോദരന്മാര്ക്ക് സ്വത്ത് ലഭിക്കുകയുള്ളു.
ഉദാ: മരണപ്പെട്ട ഒരു സ്ത്രീയുടെ അവകാശികളായി ഭര്ത്താവ് (1/2), മാതാവ് (1/6), നേര് സഹോദരന് (ബാക്കി), മാതാവൊത്ത സഹോദരങ്ങള് (1/3) എന്നിവരാണുള്ളതെങ്കില് ( 3/6+1/6+2/6=6/61) ബാക്കി സ്വത്ത് അവശേഷിക്കാത്തതിനാല് നേര് സഹോദരന് ഒന്നും ലഭിക്കുകയില്ല. |
നേര് സഹോദരന്റെ പുത്രന് ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരന് എന്ന് നിലയില് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
മരിച്ചയാള്ക്ക് താഴെ പറയുന്നവരില് ആരും ഇല്ലെങ്കില് മാത്രം നേര് സഹോദരന്റെ പുത്രനു അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
1. പുത്രന്
2. പൗത്രന് (പുത്രന്റെ പുത്രന്), പൗത്രന്റെ പുത്രന്
3. പിതാവ്
4. പിതാമഹന് ( പിതാവിന്റെ പിതാവ് ), പിതാമഹന്റെ പിതാവ്
5. നേര് സഹോദരന്
6. പിതാവൊത്ത സഹോദരന്
7. നേര് സഹോദരി + പുത്രി / പുത്രന്റെ പുത്രി
8. പിതാവൊത്ത സഹോദരി + പുത്രി / പുത്രന്റെ പുത്രി
· മാതാവൊത്ത സഹോദരീ സഹോദരന്മാര് ഉണ്ടെങ്കിലും നേര് സഹോദരന്റെ പുത്രനു അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നതാണ്
| മുഴുവന് | മരിച്ചയാള്ക്ക് നേര് സഹോദരന്റെ പുത്രനല്ലാതെ മറ്റ് അനന്തരാവകാശികള് ആരുമില്ലെങ്കില് |
| ബാക്കി | മരിച്ചയാള്ക്ക് നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുണ്ടെങ്കില് അവരുടെ ഓഹരികള് കഴിച്ച് ബാക്കി |
| തുല്യമായി | മരിച്ചയാള്ക്ക് ഒന്നിലധികം നേര് സഹോദരന്റെ പുത്രന്മാരുണ്ടെങ്കില് അവര്ക്കിടയില് തുല്യമായി വീതിക്കപ്പെടും |
പിതാവൊത്ത സഹോദരന്റെ പുത്രനു ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരന് എന്ന നിലയില് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
മരിച്ചയാള്ക്ക് താഴെ പറയുന്നവരില് ആരും ഇല്ലെങ്കില് മാത്രം പിതാവൊത്ത സഹോദരന്റെ പുത്രനു അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
| മുഴുവന് | മരിച്ചയാള്ക്ക് പിതാവൊത്ത സഹോദരന്റെ പുത്രനല്ലാതെ മറ്റ് അനന്തരവകാശികള് ആരുമില്ലെങ്കില് |
| ബാക്കി | മരിച്ചയാള്ക്ക് നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുണ്ടെങ്കില് അവരുടെ ഓഹരികള് കഴിച്ചു ബാക്കി |
| തുല്യമായി | മരിച്ചയാള്ക്ക് ഒന്നിലധികം പിതാവൊത്ത സഹോദരന്റെ പുത്രന്മാന്മാരുണ്ടെങ്കില് അവര്ക്കിടയില് തുല്യമായി വീതിക്കപ്പെടും. |
നേര് സഹോദരന്റെ പുത്രന്റെ പുത്രന് ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരന് എന്ന് നിലയില് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
മരിച്ചയാള്ക്ക് താഴെ പറയുന്നവരില് ആരും ഇല്ലെങ്കില് മാത്രം നേര് സഹോദരന്റെ പുത്രന്റെ പുത്രന് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
1. പുത്രന്
2. പൗത്രന് (പുത്രന്റെ പുത്രന്) പൗത്രന്റെ പുത്രന്
3. പിതാവ്
4. പിതാമഹന് ( പിതാവിന്റെ പിതാവ് ), പിതാമഹന്റെ പിതാവ്
5. നേര് സഹോദരന്
6. പിതാവൊത്ത സഹോദരന്
7. നേര് സഹോദരി + പുത്രി / പുത്രന്റെ പുത്രി
8. പിതാവൊത്ത സഹോദരി + പുത്രി / പുത്രന്റെ പുത്രി
9. നേര് സഹോദരന്റെ പുത്രന്
10. പിതാവൊത്ത സഹോദരന്റെ പുത്രന്
| മുഴുവന് | മരിച്ചയാള്ക്ക് നേര് സഹോദരന്റെ പുത്രന്റെ പുത്രനല്ലാതെ മറ്റ് അനന്തരാവകാശികള് ആരുമില്ലെങ്കില് |
| ബാക്കി | മരിച്ചയാള്ക്ക് നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുണ്ടെങ്കില് അവരുടെ ഓഹരികള് കഴിച്ച് ബാക്കി |
| തുല്യമായി | മരിച്ചയാള്ക്ക് ഒന്നിലധികം നേര് സഹോദരന്റെ പുത്രന്റെ പുത്രന്മാരുണ്ടെങ്കില് അവര്ക്കിടയില് തുല്യമായി വീതിക്കപ്പെടും |
പിതാവൊത്ത സഹോദരന്റെ പുത്രന്റെ പുത്രനു ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരന് എന്ന നിലയില് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
മരിച്ചയാള്ക്ക് താഴെ പറയുന്നവരില് ആരും ഇല്ലെങ്കില് മാത്രം പിതാവൊത്ത സഹോദരന്റെ പുത്രന്റെ പുത്രനു അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
| മുഴുവന് | മരിച്ചയാള്ക്ക് പിതാവൊത്ത സഹോദരന്റെ പുത്രന്റെ പുത്രനല്ലാതെ മറ്റ് അനന്തരവകാശികള് ആരുമില്ലെങ്കില് |
| ബാക്കി | മരിച്ചയാള്ക്ക് നിശ്ചിത ഓഹരിക്കരുണ്ടെങ്കില് അവരുടെ ഓഹരികള് കഴിച്ച് ബാക്കി |
| തുല്യമായി | മരിച്ചയാള്ക്ക് ഒന്നിലധികം പിതാവൊത്ത സഹോദരന്റെ പുത്രന്റെ പുത്രന്മാരണ്ടെങ്കില് അവര്ക്കിടയില് തുല്യമായി വീതിക്കപ്പെടും |
പിതാവിന്റെ നേര് സഹോദരനു ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരന് എന്ന് നിലയില് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
മരിച്ചയാള്ക്ക് താഴെ പറയുന്നവരില് ആരും ഇല്ലെങ്കില് മാത്രം പിതാവിന്റെ നേര് സഹോദരനു അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
| മുഴുവന് | മരിച്ചയാള്ക്ക് പിതാവിന്റെ നേര് സഹോദരനല്ലാതെ മറ്റ് അനന്തരാവകാശികള് ആരുമില്ലെങ്കില് |
| ബാക്കി | മരിച്ചയാള്ക്ക് നിശ്ചിത ഓഹരിക്കരുണ്ടെങ്കില് അവരുടെ ഓഹരികള് കഴിച്ച് ബാക്കി |
| തുല്യമായി | മരിച്ചയാള്ക്ക് ഒന്നിലധികം പിതാവിന്റെ നേര് സഹോദരന്മാരുണ്ടെങ്കില് അവര്ക്കിടയില് തുല്യമായി വീതിക്കപ്പെടും. |
പിതാവിന്റെ പിതാവൊത്ത സഹോദരനു ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരന് എന്ന നിലയില് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
മരിച്ചയാള്ക്ക് താഴെ പറയുന്നവരില് ആരും ഇല്ലെങ്കില് മാത്രം പിതാവിന്റെ പിതാവൊത്ത സഹോദരന് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
| മുഴുവന് | മരിച്ചയാള്ക്ക് പിതാവിന്റെ പിതാവൊത്ത സഹോദരനല്ലാതെ മറ്റ് അനന്തരവകാശികള് ആരുമില്ലെങ്കില് |
| ബാക്കി | മരിച്ചയാള്ക്ക് നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുണ്ടെങ്കില് അവരുടെ ഓഹരികള് കഴിച്ച് ബാക്കി |
| തുല്യമായി | മരിച്ചയാള്ക്ക് ഒന്നിലധികം പിതാവിന്റെ പിതാവൊത്ത സഹോദരന്മാരുണ്ടെങ്കില് അവര്ക്കിടയില് തുല്യമായി വീതിക്കപ്പെടും. |
പിതാവിന്റെ നേര് സഹോദരന്റെ പുത്രന് ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരന് എന്ന നിലയില് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
മരിച്ചയാള്ക്ക് താഴെ പറയുന്നവരില് ആരും ഇല്ലെങ്കില് മാത്രം പിതാവിന്റെ നേര് സഹോദരരന്റെ പുത്രന് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
| മുഴുവന് | മരിച്ചയാള്ക്ക് പിതാവിന്റെ നേര് സഹോദരന്റെ പുത്രനല്ലാതെ മറ്റ് അനന്തരാവകാശികള് ആരുമില്ലെങ്കില് |
| ബാക്കി | മരിച്ചയാള്ക്ക് നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുണ്ടെങ്കില് അവരുടെ ഓഹരികള് കഴിച്ച് ബാക്കി |
| തുല്യമായി | മരിച്ചയാള്ക്ക് ഒന്നിലധികം പിതാവിന്റെ നേര് സഹോദരന്റെ പുത്രന്മാരുണ്ടെങ്കില് അവര്ക്കിടയില് തുല്യമായി വീതിക്കപ്പെടും. |
പിതാവിന്റെ പിതാവൊത്ത സഹോദരന്റെ പുത്രന് ശിഷ്ട ഓഹരിക്കാരന് എന്ന് നിലയില് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
മരിച്ചയാള്ക്ക് താഴെ പറയുന്നവരില് ആരും ഇല്ലെങ്കില് മാത്രം പിതാവിന്റെ പിതാവൊത്ത സഹോദരരന്റെ പുത്രന് അനന്തരാവകാശം ലഭിക്കുന്നു.
| മുഴുവന് | മരിച്ചയാള്ക്ക് പിതാവിന്റെ പിതാവൊത്ത സഹോദരന്റെ പുത്രനല്ലാതെ മറ്റു അനന്തരവകാശികള് ആരുമില്ലെങ്കില് |
| ബാക്കി | മരിച്ചയാള്ക്ക് നിശ്ചിത ഓഹരിക്കാരുണ്ടെങ്കില് അവരുടെ ഓഹരികള് കഴിച്ചു ബാക്കി |
| തുല്യമായി | മരിച്ചയാള്ക്ക് ഒന്നിലധികം പിതാവിന്റെ പിതാവൊത്ത സഹോദരന്റെ പുത്രന്മാരുണ്ടെങ്കില് അവര്ക്കിടയില് തുല്യമായി വീതിക്കപ്പെടും. |
